ورزش زورخانهای یا ورزش باستانی نام مجموعه حرکات ورزشي با اسباب و بی اسباب و آداب و رسوم مربوط به آنهاست که در محدوده تاریخی و فرهنگی ايران از گذشتههای دور رواج داشتهاست.
ورزشهای زورخانهای نام دیگر آئين پهلواني و از ورزشهاي سنتي و بنام ايرانيان است. جایی که در آن به ورزش باستاني میپردازند زورخانه نام دارد.
ورزش باستانی در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۸۹ در فهرست میراث معنوی يونسكو از سوی ایران به ثبت رسید.
ورزش و انجام حرکات پهلوانی جز فعالیتهای اصلی روزمره ایرانیان در دوران باستان بوده است. جامعه آن زمان ارزش خاصی برای ورزشکارانی قائل میشد که برای
قدرت بدنی و شجاعت روحی که دراختیار داشتند، شکرگزار بودهاند. بر پایهٔ تاریخ، زورخانه در حدود هفتصد سال پیش (قرن ۷ خورشیدی) به وسیلهٔ محمود معروف به پورياي ولي که ظاهراً از مردم خوارزم بوده و گویا در سال ۷۷۲ هـ .ق. درگذشته؛ به صورت امروزی بازسازماندهی شده
است. با این حال بر پایهٔ رفتار و منش تاریخی و اسطورههای ایران زورخانه
میتواند حداقل در ایران تاریخی بسیار کهنتر داشته باشد. چرا که مردم
ایران که از ابتدای تاریخ خود به پهلوانی و کشتی گیری و آمادگی جسمانی نیاز
مبرم داشتهاند تا به دستور زرتشت پیغمبر باستانی ايران، خود را برای یاری «اهورا مزدا» در چالش با «اهريمن» نیرومند سازند. به همین روست که هماره ضعف و زبونی را مذموم شمردهاند.
در اوستا، نامه مينوي آئین زرتشت چنین آمدهاست:
«پهلوانی مردانه را میستائیم که بمردان گشایش دهد، که بهوش گشایش دهد، که
تندتر از تند و دلیرتر از دلیر است که بسان بهرهای ایزدی به مرد رسد و
مردان را در گرفتاری رهائی بخشد.»
جایگاه زورخانه پس از اسلام، در زندهکردن نهضتهاي اسلامي و ستیز با
بیگانگان و نیز رستاخیز زبان فارسی و فرهنگ و آیین افتادگی و برادری که از عهد باستان در ایران رواج داشتهاست، اهمیتی ویژه دارد.
آداب ورزش باستاني
ورزش زورخانهای آداب و سنتی خاص دارد. آداب و سننی که با تأسی از پهلوانان
و دلاوران افسانهای، خُلق و خوی مردانگی و مروت و جوانمردی را در
ورزشکاران بر میانگیزد یا نیرو میبخشد. این خصائل نیکو در قالب اشعار و
داستانهایی به صورت آهنگین و به همراهی «ضرب زورخانه» که مهمترین ساز این نوع موسيقي است، برای برانگیختن ورزشكاران در هنگام ورزش از سوی «مرشد» خوانده میشود. ورزشکاران هماهنگ با موسیقی مرشد جست و خیر میکنند و حرکات زیبای گروهی یا فردی به نمایش میگذارند.
زورخانه دولاب تهران
زورخانه دولاب تهران يكي از قديميترين و ماندگارترين زورخانههاي شهر تهران است. محلي كه جوانان دولاب در آن با ورزش باستاني، علاوه بر تندرستي، ايمان به خدا، عشق به اهلبيت معصومين ـ عليهم السلام ـ و احترام به بزرگان و پيشكسوتان را ميآموزند و به نسلهاي بعد آموزش ميدهند.
در ذيل تصاوير زيبايي از ورزش پهلوانان و پيشكسوتان دولاب كه پهلواني و اخلاق را توأم با يكديگر آموختهاند، حضورتان تقديم ميكنيم و منتظر نظرات شما هستيم.
بقيه تصاوير در ادامه مطلب
مزار شهداي گمنام و بقعه چهل تن دولاب دارالمؤمنين تهران