متني كه در اين بخش خدمت شما تقديم مي‌كنم، مطلبي است كه توسط آقاي حامد متبحري براي ما ارسال شده است. متن را مطالعه كنيد و نظرات خودتان را براي ما ارسال نماييد.

شما هم اگر مطلب يا خاطره‌اي در اين خصوص در اختيار داريد براي ما ارسال كنيد تا به نام خودتان در سايت قرار گيرد.



تاريخچه دولاب تهران


دولاب قريه‌اي باستاني در شمال شهرري (حد فاصل تا كوه‌هاي البرز بود) كه با توجه به اسناد تاريخي مثبته قدمت آن به بيش از 1200 سال مي‌رسد. نام دولاب از دو كلمه دلو و آب يا همان دولاب ـ چرخي كه بر روي چاه‌هاي آب قرار داشت ـ مي‌باشد و در ادبيات عرفاني ما كنايه از حركت عالم هستي و چرخش ايام مي‌باشد.

دولاب قريه‌اي وسيع، داراي تعداد زيادي محله اقماري، نظير (سرآسياب دولاب، عباس آباد دولاب، اصفهانك دولاب، حسين آباد دولاب و...) و هسته مركزي آن كه دولاب فعلي مي‌باشد نيز داراي چندين محله ازجمله محله بالا، محله ميان ، محله پايين و محله عسكري ميباشد.

محدوده آن از شمال به قلهك از مشرق به كوه‌هاي سپاه (افسريه) از جنوب به شهرري كه باغات و زمين‌هاي كشاورزي دولاب را تشكيل مي‌داده است.

پس ازاينكه شاهان قاجار تهران را به عنوان پايتخت ايران درنظر گرفتند و براي تعيين حدود شهر ديوار به دور آن كشيده و دروازه‌هايي براي آن ساختند، وسعت دولاب محدودتر شد. دولاب به دليل همسايگي با شهرري كه از مهم‌ترين شهرهاي آن دوره ايران بوده و واقع شدن در مسير جاده ابريشم و داشتن آب و هواي مناسب و معتدل و داشتن قنوات و چاه‌هاي پر آب و زمين‌هاي حاصلخيز، منطقه‌اي بسيار مهم بوده است.

دولاب داراي مشاهير بزرگي نظير «احمد حماد دولابي» محدث و عالم قرن دوم هجري قمري، «ابوبشير دولابي»، «ملاعلي اصغر»، «ملا محمد تقي» و «آقا شيخ علي» از مجتهدين قرن اخير و «حاج محمد اسماعيل دولابي» عارف معاصر، نمونه‌هايي از ستارگان اين آسمان مي‌باشند.

اين محله داراي تعدادي مسجد و حسينيه مي‌باشد. اين مساجد و حسينيه‌ها عبارتند از: «مسجد فاطميه دولاب» ، «مسجد پير دولاب (شهيد نواب صفوي)»، «مسجد جامع بقية اله (آقا شيخعلي يا زير بازارچه)»، «مسجد چهارده معصوم»، «مسجد نيكعهد»، «مسجد مهديه»، «مسجد زينبيه» و «حسينيه عسكري دولاب»، «حسينيه تكيه چال (محله بالا)» ، «حسينيه انصار الحسين (محله ميان)» و  حسينيه انصار العباس (محله پايين). 

از آثار تاريخي اين سرزمين كهن مختصر آثاري بر جاي مانده است. به عنوان مثال «مسجد جامع بقيه الله» كه قدمتي 700 ساله دارد. «بقعه چهل تن دولاب» كه مطابق اسناد و مدارك مدفن چهل تن از ياران امام علي بن موسي الرضا(ع) است كه به دست مزدوران مأمون عباسي به شهادت رسيده‌اند و اكنون نيز مزار پنج تن از شهداي گمنام جنگ تحميلي مي‌باشد، «حمام دولاب»، تعدادي يخچال و... كه متاسفانه براي حفظ و مرمت هيچكدام از اين آثار تاريخي كه شناسنامه و هويت پايتخت است، برنامه مشخص و مدوني وجود ندارد.

اهالي دولاب مردماني متدين و مبارز بوده‌اند که فعاليّت جمعيت فدائيان اسلام، مبارزات شهيد آيت الله سعيدي و تقديم صدها شهيد در دوران دفاع مقدس نمونه‌اي از اين حركت اسلام طلبي و آزادي خواهانه اين مردم مي باشد.